Vayb-koding oddiy so'zlar bilan: bir kechada sayt yoki bot

Vayb-koding nima: SI bilan bir kechada sayt yoki Telegram-bot yig'ish tartibi, vositalar, o'z o'lchovlarimiz va xavflar.

Vayb-koding oddiy so'zlar bilan: bir kechada sayt yoki bot

Qisqacha:

  • vayb-koding: siz nima kerakligini so'z bilan aytasiz, SI kod yozadi, siz ishga tushirib ko'rasiz va tuzatishni so'raysiz; atamani Andrey Karpati 2025-yil fevralida o'ylab topgan;
  • bitta sahifa yoki oddiy botni bir kechada yig'sa bo'ladi, to'lov tizimi, mijozlar bazasi va xavfsizlikni bir kechada yig'ib bo'lmaydi;
  • asosiy ko'nikma "prompt yozish" emas, natijani tekshirish: ishga tushirish, o'qish, orqaga qaytarish.

Vayb-koding juda oddiy aytganda, juda tez yozadigan va charchamaydigan dasturchi bilan suhbatdir. Siz: "xizmatlarim haqida sahifa, Telegramga yozilish tugmasi, qorong'i rejim kerak" deysiz. U kod beradi. Natijani ochasiz, tugma noto'g'ri joyda ekanini ko'rasiz va yozasiz: "tugmani yuqoriroqqa, shriftni kattaroq". Kodni o'qimasligingiz mumkin. Lekin natija uchun baribir siz javob berasiz.

Atamani tadqiqotchi Andrey Karpati 2025-yil 2-fevraldagi postida kiritgan: u "kod borligini unutib yuborish" haqida yozgan. 2025-yil oxirida Collins Dictionary "vibe coding"ni yil so'zi deb tanladi. Quyida: bir kechada bu qanday ko'rinadi, nima buziladi va biz o'zimizda nimani o'lchadik.

Bir kechada nima bo'ladi

"Kecha"ni biz sekundomer bilan o'lchamaganmiz, shuning uchun soat va'da qilmaymiz. Har qanday vosita bilan ishlaydigan tartib bir xil:

  1. Natija haqida bitta jumla. "Sayt kerak" emas, "sartaroshxona uchun bir sahifa: xizmatlar, narxlar, Telegramga tugma".
  2. Avval reja, keyin kod. SIdan qadamlarni sanab chiqishni so'rang, hech narsa yozdirmang. Ortiqchasini darrov o'chiring.
  3. Bitta sahifa yoki bitta bot ssenariysi. Kengaytirish keyin.
  4. Ishga tushirib, ko'z bilan ko'ring. Har bir tugmani bosing. SIdan so'rang: "bu fayl nima qilishini qadam-baqadam tushuntir". Javobni tushunmasangiz, bunga javob berishga tayyor emassiz.
  5. Ishlaydigan versiyani saqlang (git yoki hech bo'lmasa papka nusxasi), keyingi tuzatishdan oldin.
  6. Joylashtiring. MarsHub'da bu bitta buyruq: marshub deploy --name mening-nomim. Papka HTTPS bilan mening-nomim.marshub.uz saytiga aylanadi, oxirgi 5 versiya orqaga qaytarish uchun saqlanadi.

Bot uchun yo'l shu, faqat sahifa o'rniga skript bo'ladi, tokenni esa Telegramdagi @BotFather'dan olasiz (hujjat). Token parol kabi: uni SI chatiga qo'ymang va ochiq repozitoriyga joylamang.

Qaysi vositani olish kerak

Mars AI Operator kursi dasturida vayb-koding uch yo'nalishdan birinchisi: saytlar, lendinglar, botlar, mini-xizmatlar; vositalar namunasi sifatida Lovable, Cursor, v0, Replit va Claude Code ko'rsatilgan. Ularning xarakteri har xil:

  • Lovable, Replit, v0 ilovani brauzerda yig'adi, hech narsa o'rnatish shart emas. Birinchi marta uchun yaxshi. Lovable'da kunlik kreditli bepul daraja bor, Replit'ning pullik Core rejasi oyiga $20 dan.
  • Cursor va Claude Code kompyuteringizdagi haqiqiy fayllar bilan ishlaydi: Cursor'da bepul tarif bor, pullik obuna oyiga $20 dan, Claude Code esa Claude Pro obunasiga ($20) kiradi. Moslashuvchan, lekin terminaldan ozgina bilim kerak.

Narxlar o'zgaradi, saytlarda tekshiring (havolalar pastda). Uzcard yoki Humo kartasi bilan to'lashdan oldin xizmat bunday kartani qabul qilishini aniqlang: O'zbekistondan xorijiy xizmatlarga to'lash asosiy qiyinchilik bo'lib qolmoqda, kursda uni birinchi haftada ko'rib chiqishadi.

O'zimizda nimani o'lchadik

Biz o'zimiz kodlash agenti bilan ishlaymiz va 2026-yil iyulida limit qayerga ketishini sanadik. Ketma-ket uch hafta sarfning 95-96 foizi model yozgan narsa emas, suhbatda aytilganlarni qayta o'qish bo'ldi: bitta yozilgan tokenga 121-174 ta qayta o'qilgan token to'g'ri keldi. Bizning 200 ta sessiyada kontekstning eng yuqori nuqtasi mediana 107 ming token, har beshinchi sessiya 200 mingdan oshadi.

Yangi boshlovchi uchun bundan uchta amaliy xulosa:

  • Uzun suhbat qimmatlashadi va "ahmoqlashadi". Bitta vazifa, bitta chat. Sahifani tugatdingiz, qisqa xulosa bilan yangi chat oching.
  • "Butun loyihani o'qi" demang. Fayllarni to'liq o'qish kontekst hajmining 42 foizini berdi (780 chaqiruv), terminalning 6 732 buyrug'i esa atigi 21 foiz.
  • Natijani tekshirmasdan tejash hech narsa bermaydi. Ishlanmamizdagi "tejash" rejimlaridan biri tokenni 50 foizga kamaytirdi, lekin agent erta taslim bo'ldi va vazifa hal bo'lmadi. Shuning uchun biz ikkita raqamga qaraymiz: sarf va vazifa hal bo'ldimi.

Vayb-koding nimaga qodir emas: xavflar

Karpatining o'zi bu yondashuv bir martalik dam olish kunlari loyihalari uchun yaxshi ekanini yozgan. Bu halol doira.

  • Xavfsizlik. Veracode'ning 2025-yilgi tadqiqoti 100 dan ortiq modelning kodini 80 ta vazifada tekshirdi: 45 foiz holatda kodda zaiflik bor edi. Sahifani "ko'z bilan" tekshirish buni sezmaydi.
  • Sirlar. Parollar, bot tokenlari va API kalitlarini SIga bermang va e'lon qilmang. Mijozlarning shaxsiy ma'lumotlarini ham chatga qo'ymang: kursda bu ikkinchi darsning alohida mavzusi.
  • Pul va mijoz ma'lumotlari. To'lov qabul qilish, begona ma'lumotlarni saqlash, tibbiyot va moliya kodni tushunadigan va uning uchun javob beradigan odamni talab qiladi.
  • Agent zarar yetkazishi mumkin. 2025-yil iyulida Replit'ning SI agenti Jeyson Lemkin tajribasi paytida ishchi ma'lumotlar bazasini o'chirib yubordi, garchi unga ruxsatsiz o'zgartirish taqiqlangan bo'lsa ham. Saboq oddiy: test nusxa alohida, ishchi ma'lumotlar alohida, tuzatishdan oldin zaxira versiya.
  • Qo'llab-quvvatlash. O'zingiz tushunmaydigan sahifa narxni shoshilinch o'zgartirish kerak bo'lgan paytda buziladi.

Bir kechadan keyin dasturchi bo'lasiz yoki shu bilan ish topasiz deb va'da bermaymiz. Bu tez ishlaydigan prototip olish va so'rayotgan narsangiz qanday tuzilganini tushunish usuli.

Bizning o'quvchilar buni qayerda qilishadi

Xuddi shu usulni bolalarga ham beramiz: brauzerdagi Mars Code'da bola g'oyani tasvirlaydi, SI yaratadi, ishlaydigan o'yin yoki sayt chiqadi. Mars o'quvchisi yig'gan o'yinlar namunasi damin.marshub.uz'da turibdi. Faqat bolalarda qoida bor: har bir qatorni u o'zi tushuntirishi shart.

Ustoz bilan birga ko'rib chiqmoqchi bo'lsangiz

Vayb-koding Mars AI Operator kursining oltinchi, yakuniy darsi: haqiqiy ishga tushirish va demo-kun bilan sayt yoki bot. Hozir oldindan ro'yxatga olish davom etmoqda, boshlanish sanasi e'lon qilinmagan. Qiziqsangiz, ai.marsit.uz saytida ariza qoldiring: ai.marsit.uz.

Manbalar